Türkiye Bilimler Akademisi ve Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nin, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep Üniversitesi iş birliği ile düzenlediği “Millî Mücadeleye Yerel Bakışlar Sempozyumu” 22-24 Ekim 2021 tarihlerinde Gaziantep’te gerçekleştirildi.
Millî Mücadele’nin 100. yılı kapsamında TÜBA ve FSMVÜ iş birliği ile yürütülen Millî Mücadele’nin Yerel Tarihleri Projesi, Millî Mücadele dönemi tarihyazımını yerelden hareketle tüm boyutları ve aktörleriyle yeniden ele alarak yazmayı amaçlıyor. Proje sonunda yayınlanacak dizinin hazırlanması sürecinin ikinci aşaması olan sempozyum; Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep Üniversitesi ev sahipliğinde Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Panorama 25 Aralık Müzesi’nde düzenlendi. 7-8 Haziran 2021 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen Millî Mücadeleye Yerel Bakışlar Çalıştayı’nda söz konusu dizi yayın için bir yol haritası çıkarılmış ve yayın ilkeleri tespit edilmişti.
Millî Mücadele’nin yerel tarihleri ile ilgili mevcut birikimi değerlendirmek ve Millî Mücadele’nin çevreden merkeze bir tarihinin çok sesli ve katılımcı bir anlayışla yazılmasına katkı verebilecek tarihçi akademisyenler ve yerel tarihçileri bir araya getirmek amacıyla gerçekleştirilen sempozyumda 40 akademisyen ve araştırmacının sunum ve değerlendirmeleri yer aldı.
Sempozyumun açılışında konuşan Gaziantep Valisi Davut Gül, sempozyuma katkı sağlayan paydaşlara teşekkür ederek, “Müslüman nüfusunun yaklaşık yüzde 20’sinin şehit olduğu bir şehirde yaşıyoruz. Bunun anlatılması ve yaşatılması çok önemli. Bu toprakları bize emanet eden şehitlerimize Allah’tan rahmet, gazilerimize sıhhat diliyorum.” dedi.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Erdem Güzelbey, tarihçilerin ortaya çıkardıkları bilgilerin günümüz teknolojileriyle anlatılması gerektiğini vurgulayarak, “Yeni bir dille, görsel ve teknoloji dili kullanarak insanımıza ulaşmamız, edindiğimiz tecrübeyi aktarmamız toplumumuza daha büyük yararlar getirecektir. Gaziantep’te bunu Panorama 25 Aralık Müzesi ile başardığımızı düşünüyoruz.” diye konuştu.
“Millî Mücadele birlikte hatırladığımız tarihimizdir”
Bir Millî Mücadele verildiği için bugün hür ve bağımsız olduğumuzu hatırlatarak konuşmasına başlayan Rektörümüz Prof. Dr. M. Fatih Andı, Millî Mücadele’nin toplumun her kesimini buluşturan ortak bir değer olduğuna dikkati çekerek şunları kaydetti:
“Toplumlarda bireyler, başlarına gelen her şeyi hatırlamazlar. Olmak istedikleri şeyi, olabilmek için hatırlamaları ve unutmaları gerekenleri seçerler. Toplumsal bilinç, insanları birlikte hatırlayıp birlikte unutmaları yönünde inşa edilir. Sadece kendi yaşadıklarını hatırlayan birey, belki fert olabilir ama şahsiyet olamaz. Birlikte hatırlamayan insanlar aile ve millet olamazlar. Millî Mücadele bizim birlikte hatırladığımız tarihimizdir. Bizi biz yapan geçmişimizin, önemli bir kesitidir. Farklılıklarımız bizi ne kadar ayrıştırsa da Millî Mücadele kavramı üzerinde buluşulur. Bir Millî Mücadele verebildiğimiz için bugün hür ve bağımsız olmanın nimetlerini tadıyor, bir vatanımız, bir milletimiz, bir bayrağımız ve bir devletimiz var diyebiliyoruz. Bu nedenle Millî Mücadele’nin ele alınması, yorumlanması, işlenmesi elzemdir.”
“Tarihe bakış açımız genişleyecek”
Türkiye Bilimler Akademisi Başkan Vekili Prof. Dr. Ahmet Cevat Acar da Millî Mücadele’nin Yerel Tarihleri Projesi’nin basmakalıp değerlendirmelerin ötesinde bir literatür oluşturacağını söyleyerek şöyle devam etti:
“Millî Mücadelenin 100’üncü yılını idrak ediyoruz. Selçuklu Devleti, Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti şeklinde devletteki devamlılık ilkesinin hayata geçişinin örneğidir Millî mücadelemiz. Böyle bir dönüm noktasının önemini daha iyi anlamak üzere bir aradayız. Millî Mücadele’nin Yerel Tarihleri Projesi, Millî Mücadelemizin basmakalıp, ortalama düzeyde tespit ve değerlendirmelerin çok daha ötesine giderek, yerel düzeydeki detayları da çeşitli yönlerden ele almak ve daha iyisini anlatmak bakımından çok önemli. Bu proje tarihe bakış açımızı genişletmek, tüm aktörleriyle tarihimizi daha iyi anlatmak üzere hayata geçirildi.”
Millî Mücadele bilincini vurguladığı konuşmasında tarihten ders çıkarmalıyız diyen Gaziantep Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Arif Özaydın, “Bu millet Millî Mücadele ile ayakta kalan bir millettir. Bugün de yarın da biz, Millî Mücadele ile ayakta kalacağız. Tarihimizden ders çıkarmamız, tecrübeyle ilerlememiz gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
Modern Türkiye’nin oluşumundaki en önemli olgu
Modern Türkiye’nin oluşumundaki en önemli olgu olan Millî Mücadele’nin tarihimizin başka hiçbir dönemi ile karşılaştırılamayacağını dile getiren Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Merkezi Müdürü ve proje yürütücüsü Doç. Dr. Mustafa Göleç, “30 Ekim 1918’den 29 Ekim 1923’e geçen 5 yıl, tarihimizin başka hiçbir dönemi ile karşılaştırılamaz. Ne mutlu ki devletimiz, resmî kurumlarımız, üniversitelerimiz, yerel yönetimlerimiz, sivil toplum kuruluşlarımız Millî Mücadele’nin 100’üncü yılı ile ilgili olarak çalışmalar yürütüyorlar. Bu dönemi ve hadiseyi hatırlayarak anlamak ve anlatmak için ne yapılsa az. Millî Mücadeleye Yerel Bakışlar projesi ve bugün proje kapsamında gerçekleştirmekte olduğumuz sempozyum, bu çalışmaların bir örneğidir.” dedi.
Millî Mücadele konulu Türkçe literatürün, dönemin ağırlıklı olarak siyasi ve askeri gelişmelerinden ibaret olduğunu, bunun da toplumsal ve yerel boyutlarının göz ardı edilmesine yol açtığını ifade eden Doç. Dr. Göleç şöyle konuştu:
“Anadolu’nun dört bir yanından şehirlerimiz, halkımızın farklı kesimleri bu mücadeleye bir şekilde katılmış, Millî Mücadele’nin doğrudan veya dolaylı olarak şahitleri olmuşlardır. Ülkemizin her köşesinden evlatlarını cepheye gönderen anne ve babaların, kardeşlerin, eşlerin, çocukların hafızaları yaşanan ama ne yazık ki hakkıyla yazılamayan bir tarihin kaynaklarıdır. Onlar, nüfusları azalan, ekmekleri eksilen, yaşadıkları yerler harabeye ve viraneye çevrilen yine de bu varoluş mücadelesini canları ve mallarıyla büyüten insanlarımızdır.”
İki gün boyunca; Antep Savunması, Güney Cephesi, Batı Anadolu’da Millî Mücadele, Millî Mücadele’de Karadeniz Bölgesi, Millî Mücadele’de Orta ve Doğu Anadolu başlıklı 5 oturumda süren sempozyum, değerlendirme oturumunun ardından sona erdi. Son gün ise Gaziantep’in tarihi mekânları ve müzeleri ziyaret edildi.
