Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, tarihî masa oyunlarının araştırılması ve korunmasına yönelik uluslararası “Crossroads of Play” sempozyumuna ev sahipliği yaptı. COST Aksiyonu GameTable kapsamında düzenlenen sempozyumda, 18 ülkeden araştırmacılar yapay zekâ destekli oyun modellemeleri, tarihî oyunların yeniden kurgulanması ve bu mirasın eğitim yoluyla gelecek nesillere aktarılması konularını ele aldı.
Tarih, matematik ve yapay zekâ aynı araştırma zemininde buluştu
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, “Crossroads of Play” sempozyumunda, tarihî masa oyunları mirasını çağdaş araştırma yöntemleriyle ele alan uluslararası bilim dünyasını ağırladı. COST Aksiyonu CA22145 “GameTable – Computational Techniques for Tabletop Games Heritage” kapsamında düzenlenen etkinlik, farklı disiplinlerden araştırmacılar arasında bilimsel iş birliğinin geliştirilmesine katkı sundu.
Bilgisayar bilimleri, arkeoloji, tarih, matematik ve eğitim alanlarını bir araya getiren GameTable araştırma ağı, masa oyunlarını somut olmayan kültürel mirasın bir parçası olarak inceliyor. Ağın çalışmaları, tarihsel ve arkeolojik verilerin yapay zekâ ve matematiksel analiz yöntemleriyle birlikte değerlendirilerek geçmişteki oyun kültürlerinin daha iyi anlaşılmasını amaçlıyor.
Yapay zekâ ile tarihî oyunların izleri sürülüyor
Hesaplamalı yöntemler, tarihî oyunların bilgisayar ortamında modellenmesine, farklı kural olasılıklarının sınanmasına ve oyun stratejilerinin incelenmesine imkân tanıyor. Özellikle kuralları eksik veya belirsiz olan oyunlarda yapay zekâ destekli simülasyonlar ve matematiksel modeller, olası oyun biçimlerinin yeniden kurgulanmasına katkı sağlıyor.
Tarihsel ve arkeolojik bulgularla birlikte değerlendirilen bu modeller, geçmişteki oyunların nasıl oynanmış olabileceğine ilişkin varsayımların sistematik biçimde test edilmesini mümkün kılıyor. Böylece geleneksel oyun mirası, dijital teknolojiler aracılığıyla yeni araştırma yöntemlerine ve farklı yorumlama imkânlarına açılıyor.
Tarihî oyunlar eğitim ve kamusal etkileşimle buluşuyor
İstanbul'da gerçekleştirilen sempozyum, GameTable araştırma ağının eğitim ve toplumla etkileşim çalışmalarına odaklanan 5. Çalışma Grubu'nun (WG5) faaliyetlerini merkeze aldı. Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, Danimarka, Hollanda, İrlanda, İsviçre, İtalya, Litvanya, Polonya, Portekiz, Sırbistan, Slovakya, Türkiye, Ukrayna ve Yunanistan'dan araştırmacıların katıldığı toplantılar, üniversitenin Ayasofya Yerleşkesi ve Gülhane Binası’nda düzenlendi.
Üç gün süren programda çalışma grubunun mevcut faaliyetleri değerlendirilirken satranç ve Orta Çağ'ın matematik temelli oyunlarından Rithmomachia gibi tarihî masa oyunları üzerine görüş alışverişinde bulunuldu. Bu oyunların eğitim ortamlarında değerlendirilmesi, farklı yaş gruplarına ulaştırılması ve tarihî oyun mirasıyla günümüz eğitim uygulamaları arasında bağ kurulması üzerinde duruldu.
Tarihî oyunlar turnuva ve dijital sergiyle tanıtılacak
Sempozyum kapsamında, GameTable araştırmalarını daha geniş kitlelerle buluşturmayı amaçlayan bir oyun turnuvası ve dijital sergiye yönelik hazırlıklar da ele alındı. Görüşmelerde turnuvada yer alacak oyunların seçimi, kuralların belirlenmesi ve eğitim hedeflerinin yanı sıra dijital serginin içeriği, ziyaretçi deneyimi ve kullanılabilecek platformlar değerlendirildi.
Planlamalarda öne çıkan örneklerden biri, “Pan-European Game Contest” kapsamında oynanması öngörülen Ludus Latrunculorum oldu. Roma dönemine ait bir strateji oyunu olan ve özellikle askerler arasında oynandığı düşünülen Ludus Latrunculorum’un kuralları günümüze eksiksiz ulaşmadı. Oyunun olası kurallarını yeniden kurgulamak amacıyla yapay zekâ destekli Ludii sistemiyle geliştirilen bir modelin turnuvada kullanılması da gündeme geldi.
Bu yaklaşım, akademik araştırmalar sonucunda geliştirilen modellerin yalnızca teorik düzeyde kalmayıp katılımcıların deneyimleyebileceği uygulamalara dönüştürülmesine örnek oluşturuyor.
Uluslararası iş birliğiyle kültürel mirasın geleceğine katkı
“Crossroads of Play” sempozyumu, farklı ülkelerden ve disiplinlerden araştırmacıların bilgi ve deneyimlerini paylaşmalarına olanak sağladı. Programda tarihî oyunların araştırılması ve korunmasının yanı sıra dijital teknolojilerle görünür kılınması, eğitim süreçlerinde kullanılması ve toplumla buluşturulmasına yönelik ortak çalışma alanları değerlendirildi.
Sempozyum, kültürel miras araştırmalarında tarihsel bilginin çağdaş hesaplamalı yöntemlerle birlikte ele alınmasının sunduğu imkânları ortaya koyarken uluslararası bilimsel iş birliğinin geliştirilmesine de zemin hazırladı.
