Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Evliya Çelebi Çalışmaları Merkezi koordinatörlüğünde yürütülen “Evliya Çelebi Seyahatnamesi İzinde Saraybosna’da Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras” başlıklı Erasmus+ KA171 projesi kapsamında Saraybosna Üniversitesi’nden Prof. Dr. Kerima Filan ağırlandı.

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü ile Uluslararası İlişkiler Direktörlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen seminer, Prof. Dr. Turan Gökçe moderatörlüğünde Ayasofya Yerleşkesi Gülhane Binası’nda yapıldı. Programda Filan, Molla Mustafa’nın 18. yüzyıla ışık tutan mecmuası üzerinden Bosna’nın sosyal dokusuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

50 Yıllık Tanıklık: Molla Mustafa Mecmuası
Filan, sunumunda Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi’nde müellif hattıyla korunan mecmuanın yaklaşık yarım asırlık bir dönemi kapsadığını belirtti.

Eserde yalnızca siyasi gelişmelerin değil, rüyalar, bilmeceler, salgın hastalıklar, yangınlar, hava durumu, kıtlık dönemleri ve vefat eden önemli şahsiyetlerin de yer aldığını aktaran Filan, mecmuanın kronolojik bütünlüğüyle dikkat çektiğini ifade etti.

Osmanlı Saraybosnası’nda Kadın ve Adalet
Seminerde öne çıkan başlıklardan biri de mecmuada yer alan kadın figürleri oldu. Filan, Saraybosnalı kadınların kamusal alanda hak arayışına aktif şekilde katıldığını ve mahkemelerde dava açabildiğini örneklerle anlattı.

Kayıtlarda yer alan bir olayda, evine hırsız giren bir kadının, kendisine yardım etmeyen komşularını mahkemeye vermesi sonucu bu kişilerin gözaltına alındığını belirten Filan, bu durumun mahalle sorumluluğu ve toplumsal bilincin göstergesi olduğunu söyledi.

Bir diğer örnekte ise kaçırılmasına rağmen evlenmeyi reddeden bir kadının hukuk mücadelesi verdiği ve Osmanlı yargı sisteminin mağduru koruyan yaklaşım sergilediği vurgulandı.

Kadınların Mahremiyeti ve İsim Kullanımı
Filan, Molla Mustafa’nın mecmuada kadın isimlerini doğrudan vermek yerine “Bacı Hoca Kadın”, “İbrahim Ağa Karısı” gibi ifadeler kullandığını belirtti. Bu yaklaşımın, kadınların mahremiyetini koruma amacı taşıdığını ifade etti.

Şeriyye sicillerinde kadınların tam isimleriyle yer almasına rağmen mecmuada farklı bir yöntem izlenmesinin dikkat çekici olduğunu kaydeden Filan, eserin Saraybosna’nın gündelik tarihine ışık tutan temel kaynaklardan biri olduğunu dile getirdi.

Mecmuaların Tarih Yazıcılığındaki Önemi
Programın sonunda değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Turan Gökçe, Molla Mustafa Mecmuası’nın Osmanlı tarih yazıcılığında önemli bir yer tuttuğunu belirterek, Saraybosna gibi müstesna bir şehrin yerel bir tanığın gözünden okunmasının büyük değer taşıdığını ifade etti.

Seminer, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.