“Fatih Sultan Mehmed vakıflarla bir medeniyet inşa etti''

Bir sürededir çevrimiçi platformda devam eden FSM Konuşmaları, bu kez ülke gündeminde üst sırada yer alan Ayasofya’ya odaklandı. Serinin dördüncüsünde Hukuk Fakültesi hocalarımızdan Dr. Öğr. Üyesi Eyüp Sabri Kala, Fatih Sultan Mehmed’in vakıf anlayışı çerçevesinde vakfiyesinin mahiyetini, bilinmeyenlerini anlattı.

Güzel Sanatlar Fakültesi tarafından organize edilen FSM Konuşmaları 4, Prof. Dr. M. Hüsrev Subaşı’nın takdimiyle başladı. Ardında sözü alan Dr. Öğr. Üyesi Eyüp Sabri Kala, Fatih Sultan Mehmed’in vakıf ve medeniyet bilincini şöyle anlattı:

“Farabi’nin doğduğu şehir Otrar’dan 1200’lerde Cengiz Han geçmiş. Orayı yakıp yıkmış. O gün bugündür üzerinde ot bile bitmedi. Burada iki büyük komutanı birbirinden ayıran önemli unsuru görüyoruz. Hüner, taş üstünde taş bırakmamak mı, şehirleri yıkmak mıdır? Yoksa şehir inşa etmek midir? Fatih Sultan Mehmet vakfiyesinde ‘Hüner bir şehir oluşturmaktır. Reaya kalbine abâd etmektir.’ diyor. Bir yeri fethetmek hünerdir demiyor, oradaki insanları altüst etmek, düzeni bozmak hünerdir, demiyor. Eğer büyük bir yöneticiyseniz bir şehir kuracak ve halkın gönlünde yer edineceksiniz, diyor. Fatih, Cengiz Han gibi bir komutan olsaydı bugün Ayasofya’yı konuşamazdık. Fatih kurduğu vakıflarla bir medeniyet inşa ediyor.”

Fatih Sultan Mehmed’in sadece Ayasofya’ya mahsus bir vakfiyesi olmadığına dikkati çeken Kala, “Ayasofya Vakfiyesi ifadesini çok duyarız. Ama Fatih’in vakfı sadece Ayasofya’dan oluşan bir vakıf değildir. Fatih’in kurduğu iki vakıf vardır. Biri Eyyub el-Ensârî Vakfı, diğeri Fatih Külliyesi ve Ayasofya Vakfı’dır. Bu nedenle Fatih Külliyesi ve Ayasofya Vakfı demek daha kapsayıcı bir tanımdır.” diye konuştu.

Vakıf, Allah’a karşı bir vaat

Fatih’in vakfiyesini onun zihin kodlarının okunduğu bir belge olarak gördüğünü söyleyen Kala, fetihten önce Fatih’in “Allah bana fetih nasip ederse tüm mallarımı vakfedeceğim” dediğini belirterek, “Onun için vakfın anlamı, Allah’a karşı bir vaadin yerine getirilmesidir. Küçük cihattan büyük cihada geçiştir.” dedi.

Fatih Sultan Mehmed’in vakıflara yüklediği misyonun, vakfiyesinde yazan görev, hüküm ve şartlar üzerinden de değerlendirilebileceğini kaydeden Kala, “Fatih, devletin ileri gelenlerine İstanbul’un her yerinde kendi adlarına vakıf kurmalarını emrediyor, böylelikle İstanbul kısa sürede İslâm şehri kimliği kazanıyor. Beyler, paşalar İstanbul’da bir yer belirliyor, kendi ismiyle o yeri yaşatıyor. İstanbul’un hemen her yerinde kısa zamanda mahalleler kuruluyor. 100’den fazla kilise ve manastır dergâha, medreseye ve mescide dönüştürülüyor. İstanbul kısa süre içinde İslâm şehri oluyor.” ifadelerini kullandı.

“Fetih yapılan memleket padişahın tasarrufundadır”

İstanbul’un fethinin ardından kiliseden camiye çevrilen Ayasofya Camii, Zeyrek Camii, Eski İmaret Camii, Kalenderhane Camii, Galata Camii ve Silivri Kalesi Camii’nin camiye dönüştürülme sebeplerini de Fatih’in vakfiyesinde yazdığına işaret eden Kala, “Fatih, ‘Ben bu 6 kiliseyi camiye çevirdim ve vakfıma ilhak ettim.’ diyor. Bir şeyi vakfedebilmek için o şeyin maliki olmanız gerekiyor. Burada aslında bir mülkiyet konusunu da anlatıyor. İslâm hukuku çerçevesinde fetih yapılan memleketler padişahın tasarrufuna bırakılır. Fatih de buna dayandırıyor ve 6 kiliseyi camiye çevirerek vakfediyor. Dolayısıyla bu vakfiyeye laf söylemek için mülk sahibi olmak gerek.” değerlendirmesinde bulundu.

Fatih’in vakfiyesinin bilinenin aksine tek nüshadan oluşmadığını farklı yerlerde 9 nüshasının bulunduğunu ifade eden Kala, 2 nüshanın Topkapı Sarayı’nda, 2 nüshanın Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde, 3 nüshanın Vakıflar Genel Müdürlüğü’nde, 2 nüshanın da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nde kayıtlı olduğunu belirterek, “Hangisinin asıl nüsha olduğu tartışmaları yapılıyor ancak eldekilerin tercümesi olmadığı için bunu tartışmak anlamsız. Edisyon kritiği yapılmamış. Biz yapmaya niyetlendik. Vakfiyelerin bir tekâmül süresiyle oluştuğunu düşünüyoruz.” dedi.

“Vakıf şartlarına uyularak Ayasofya yeniden cami olarak ihya edildi”

Vakfiyedeki görevler, ücretler ve şartlara da değinen Kala, şartlar yerine getirilmediğinde uygulanacak yaptırımların da vakfiyede yer aldığını söyleyerek, “Fatih Sultan Mehmed yıkılan bir eser olursa aynı haliyle hemen yapılmasını istiyor. Vakıf şartları yerine getirilemez hâle gelirse ne olacak? Vakfiyedeki şarta uygun şekilde, şartlar müsait olduğunda yerine getirilecek. Şu anda yapılan da bu. Fatih’in emri yerine getirilerek, şartlar müsait olduğunda Ayasofya yeniden cami olarak ihya edildi.”

 

Bize Sorun

Üniversitemiz hakkında merak ettiğiniz veya bilgi almak istediğiniz konuları “BİZE SORUN” aracılığı ile yazılı ortamda öğrenebilirsiniz. Yapmanız gereken sadece formu doldurup göndermek.

S.S.S

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010 yılında kuruldu. Fatih Sultan Mehmet Han Vakfı, Sinan Ağa bin Abdurrahman Vakfı, Nurbanu Valide Sultan Vakfı, Hatice Sultan Vakfı, Abdullahoğlu Hacı Abdülaziz Ağa Vakfı olmak üzere 5 kurucu vakfın gelirleri ile eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdürüyor.

Üniversiteyle ilgili tüm soruların yanıtlarına 0212 521 81 00’dan ya da fsm@fsm.edu.tr adresine e-posta gönderilerek ulaşılabilir. Ayrıca sosyal medya hesaplarından da tüm sorular yanıtlanıyor.

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nde eğitim dili Türkçedir. İslâmi İlimler Fakültesi’nde eğitim dili Arapça, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Psikoloji Bölümünde ise %30 İngilizcedir.

Eğitim ücretlerindeki artış Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi’ne (ÜFE) göre belirlenmektedir.

Öğrencilerin derslerin tamamına devam etmesi esastır. Teorik derslere %70, uygulamalı ve laboratuvar derslerine %80 devam etmek zorunludur.

Üniversitede çift anadal programı mevcuttur. Öğrenciler çift anadal programına, eğitim gördükleri anadal lisans programında en erken üçüncü yarıyılın başında, en geç ise beşinci yarıyılın başında; anadal ön lisans programında en erken ikinci yarıyılın başında, en geç ise üçüncü yarıyılın başında başvurabilir. Öğrencinin çift anadal programına başvuru yapabilmesi için anadal programında aldığı tüm dersleri başarıyla tamamlamış olması, başvurusu sırasındaki genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 3.00 olması, anadal programının ilgili sınıfında başarı sıralaması itibarı ile en üst %20 içerisinde bulunması ve başvurulan programın varsa özel koşullarını (yabancı dil yeterliliği, başarı sıralaması koşulu gibi) sağlaması gerekmektedir. Çift anadal programına kabul edilen öğrencilerden ayrıca bir ücret alınmaz. Ancak anadal programından mezun olduktan 2 yıl sonra ÇAP programındaki öğrenimini tamamlayamayan öğrencilerden ÇAP programının kalan öğretim süresinin ücreti alınır.

Üniversitede güz ve bahar yarıyıllarına ilave olarak yaz okulu açılabilir. Yaz okulu süresi kayıt ve sınav dönemleri hariç 7 haftadır. Yaz okulunda açılacak derslere kayıt yaptırmak, öğrencinin isteğine bağlı olup zorunlu değildir. Yaz okulu ücretleri, alınacak olan dersin AKTS değeri ile birim AKTS ücretinin çarpımı ile belirlenmektedir.

Üniversitemizde öğrenciler, kurum içi yatay geçiş ile bölüm değiştirebilmektedir. Kurum içi yatay geçiş iki şekilde yapılmaktadır. 1. Merkezi Yerleştirme Puanı ile: Başarı koşullarına ve program eşdeğerliliğine bakılmaksızın, öğrencinin üniversitemize kayıt yaptırdığı yıl aldığı puanlara göre yapılan değerlendirmedir. Kayıt olduğu yıl alınan merkezi yerleştirme puanları, yatay geçiş yapmak istenilen programın o yıl oluşan taban puan türüne eşit ya da yüksek olmalıdır. Taban puanı yeterli olan her programa yatay geçiş için başvuru yapmak mümkündür. 2. Ağırlıklı Genel Not Ortalaması İle: Öğrenciler, kayıtlı oldukları bölümlerin eşdeğeri olan bölümlere kurum içi yatay geçiş için başvurabilirler. Kurum içi yatay geçiş için öğrencilerin, kayıtlı olduğu programda aldıkları tüm derslerden başarılı olmaları ve bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 2.00 olması şarttır. Ön lisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz. Kurum içi yatay geçiş yapan öğrenci mevcut bursundan yararlanamaz. Ancak kurum içi yatay geçiş yapan öğrencilerin, ilgili puan türündeki taban puanı, başvuru yaptığı programın Üniversiteye Giriş Bursu dilimlerinden herhangi birine yeterli gelmesi halinde, ilgili burs diliminden faydalanır.

Öğrencilerin, akademik ve idari personelin eğitim ve araştırma ihtiyacını karşılamak amacıyla üniversitede 6 kütüphane mevcuttur. Merkez kütüphane Türk Hava Yolları Kütüphanesi adıyla Topkapı Yerleşkesi’nde yer alıyor. Tüm yerleşkelerdeki tam donanımlı kütüphanelerde farklı dillerde toplam 90 bin kitap, 245 bin elektronik kitap, yüzlerce dergi, veri tabanı, günlük gazete ve film arşivi kullanıcılara sunuluyor. Kütüphanelerde ağırlıklı olarak Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca yayınlar mevcut. Kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını mümkün olan en kısa sürede ve en üst düzeyde karşılamak, eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma-geliştirme faaliyetlerinin alt yapısını oluşturmak amacıyla kütüphanelere satın alma ve bağış yoluyla eserler kazandırılıyor. Üniversite bünyesinde koleksiyon eserler de bulunuyor. Kaynaklar açık raf sistemiyle kullanıma sunuluyor. Kaynakların ödünç verilmesi, kitap siparişi gibi hizmetler profesyonel bir kadro tarafından yönetiliyor. Kütüphaneler sınav dönemlerinde 7/24 hizmet veriyor.

Öğrenciler bilgisayar laboratuvarları ve kütüphanelerdeki bilgisayarlar aracılığıyla internetten yararlanıyor. Ayrıca tüm yerleşkelerdeki kablosuz ağ bağlantısıyla da her yerden internete erişim sağlanıyor. Öğrencilerin baskı ihtiyaçlarını karşılayacak fotokopi merkezleri de yerleşkelerde hizmet veriyor.

45 öğrenci kulübü var. Kültür, sanat, spor, bilim alanlarında faaliyet gösteren kulüplerde sempozyumlar, konferanslar düzenleniyor, sosyal sorumluluk projeleri geliştiriliyor, ilgi alanlarına yönelik kurslar açılıyor.

Üniversiteye bağlı öğrenci yurdu bulunmuyor. Üniversiteye şehir dışından gelen öğrencilere tanıtım günlerinde, üniversiteye yerleşen öğrencilere kayıt döneminde yurtlarla ilgili bilgilendirme yapılıyor ve öğrenciler kurumsal yapıya uygun yurtlara yönlendiriliyor.

Tüm yerleşkelerde yemekhane ve kantin mevcuttur. Yemekler temizlik ve hijyen kuralları gözetilerek gıda mühendisinin ve sağlık personelinin gözetiminde usta aşçılar tarafından pişiriliyor. Öğrenciler ücret karşılığında yemekhane ve kantinden yararlanabiliyor.

Üniversitemiz uluslararası denkliğe sahiptir. Tüm mezun öğrencilere aldıkları derslerin ve notlarının Avrupa Eğitim Sistemindeki karşılığını gösterir nitelikte Diploma Eki düzenlenmektedir.

Değişim programı süresi içinde öğrencinin üniversitedeki kaydı devam eder ve bu süre öğretim süresinden sayılır. Öğrencinin değişim programında aldığı derslerin intibakları, kayıtlı olduğu birimin yönetim kurulu kararı ile yapılır.

Uluslararası öğrencilerin kabulü, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır. Hangi programlara yurt dışından öğrenci kabul edileceği, bunların kontenjanları, başvuru tarihleri ve ödeyecekleri ücretler Senato kararı ve Mütevelli Heyet onayı ile belirlenir. Detaylara iro.fsm.edu.tr/ adresinden ulaşılabilir.