Yazma eserlerin metin dışı unsurlarını tahlil

Kuruluşundan bu yana yazma eserler ve kitap kültürü üzerine çok sayıda program organize eden Yazma Eserler Uygulama ve Araştırma Merkezi, Yazma Eser Kültürü Atölyelerinin birincisinde “Kuyûdât” kavramını ele aldı.

Son yıllarda yazma eserler ve kitap kültürü hakkındaki çalışmaların sayısı sevindirici bir şekilde artmaktadır. Özellikle Osmanlı coğrafyasına ait el yazmalarından hareketle İslam dünyasına ait yazma eserlerin bilimsel bir bakış açısıyla ele alınması ve bu alanda uluslararası literatürün oluşturulmaya çalışılması dikkate değerdir.

Yazma-kitap kültürüyle ilgili Türkiye’de ve dünyada pek çok resmi kurum ve topluluğun özverili çalışmaları bulunmakla birlikte Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Yazma Eserler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yapılan çalışmalar ayrı bir önemi haizdir.

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Yazma Eserler  Uygulama ve Araştırma Merkezi, kuruluşundan bu yana yazma eserler ve kitap kültürü üzerine yüz yüze veya çevrimiçi çok sayıda toplantı, panel ve konferans organize ederek, atölye faaliyetlerinde bulunarak; ilgili alanda çalışan pek çok bilim insanını bir araya getirmiş, genç araştırmacıların bilim insanlarıyla buluşmasına ve yeni çalışmalar üretmesine vesile olmuş ve yazma eserlere ilgi duyan ve bu alanda çalışan kişilerin birbirinden haberdar olabildikleri önemli bir zemin oluşturmuştur.

Atölye 22 hafta boyunca devam etti

İşte bu zeminin heyecanla karşılanan faaliyetlerinden biri de “Yazma Eser Kültürü Atölyeleri I: Kuyûdât” oldu. Moderatörlüğünü Merkez Yönetim Kurulu’ndan Sami Arslan ve Mehmet Arıkan’ın yaptığı bu atölye 24 Aralık 2021 tarihinden 25 Haziran 2022 tarihine kadar 22 hafta boyunca devam etti. Atölye, cumartesi günleri 10.00-12.00 saatlerinde yüz yüze 20, çevrimiçi 10 katılımcıyla Üsküdar Yerleşkesinde düzenlendi.

Kuyûdât Atölyesi, 24 Aralık 2021’de Berat Açıl’ın “Kayda Değer Olanı Tespit Etmek: Yazma Kitap Kültürünün Taç Kapısı Olarak Kuyûdât” başlıklı açılış konferansıyla başladı. Berat Açıl’ın yazma eser kültürü ve yazma eserlerdeki kuyûdât bahsine dair giriş mahiyetindeki bu konferansı halka açık şekilde düzenlendi. Bu konferansta Açıl, kuyûdâtın mahiyeti, yazma eserler içerisindeki pozisyonu, akademik çalışmalardaki kaynaklığı ve kuyûdât üzerine yapılan ulusal ve uluslararası çalışmalar üzerinde durdu.

Açılış konferansıyla başlangıç yapan Kuyûdât Atölyesinin ilk dersi 25 Aralık 2021’de gerçekleştirildi. İlk hafta Sami Arslan’ın metin, nüsha, metnin hârici ve dâhili unsurları hakkındaki genel giriş dersi, kuyûdât kavramının sınırlarına dair yeni fikirlerle birlikte yazma eserlerin bilimsel anlamda tasnifine dair yeni bir sistem teklifi sundu. Atölyenin genel planı ve işleyişinin anlatıldığı bu ilk derste yazma eser kavramının hem kendi içinde hem de diğer disiplinlerle ilişkisinde bir metodoloji oluşturmasının gerekli olup olmadığı ve bunun imkân dâhilinde olup olmadığı tartışmaya açıldı.

Teori ve pratik bir arada

Atölyenin ikinci haftasında TDV İslam Ansiklopedisinden ve diğer temel kaynaklardan hareketle ferâğ kaydı, istinsah kaydı, mukabele kaydı, kıraat ve sema kayıtları hakkındaki bilgiler üzerinden bu kayıtların farklı disiplinlerdeki karşılıkları da göz önünde bulundurularak, bu kavramların tanımlarının genişletilmesine dair fikir önerilerinde bulunuldu.

Kuyûdât Atölyesi genel olarak o hafta ele alınacak temanın Sami Arslan tarafından tartışmaya açılmasının ardından Mehmet Arıkan’ın söz konusu temaya örnek teşkil edecek yazma eser nüshalarından örneklerini paylaşmasıyla devam etti. Arıkan’ın zîclerden, matematik risalelerinden, tarih mecmualarından ve çeşitli edebi eserlerden seçtiği örnek görseller, edebiyat, tarih, bilim tarihi, ilahiyat ve geleneksel el sanatları gibi farklı disiplinlerden gelen atölye katılımcılarının alana olan merakını artırdı. Teori ve pratiğin bir arada sunulduğu bu işleyiş modeli, orijinal sorular ve fikirlerle de desteklenerek canlı bir atmosfer yarattı.

Alanda çalışanlara yol gösterici bilgiler

Kuyûdât Atölyesinin ilerleyen haftalarında Sadık Yazar, Berat Açıl ve Kadir Turgut’un sunumları yer aldı. Sadık Yazar, “Gösteren mi Yoksa Gösterilen mi: Minhuvâtlar” üst başlığıyla minhuvât meselesini ele aldığı sunumunda, minhuvât kavramının ne olduğu, bu kavrama nelerin dâhil edilebileceği; minhuvâtların kim tarafından oluşturulmuş olabileceği, minhuvâtların dipnot ya da referans kavramlarıyla ilişkisi hakkında ufuk açıcı bir sunum yaptı. Atölye moderatörleri ve katılımcıların sorularıyla zenginleşen bu sunum minhuvât meselesinin kuyûdât bağlamında farklı bir perspektiften ele alınmasını sağlayarak bu konuda çalışma yapmak isteyen genç araştırmacılara yol gösterici oldu.

Cârullah Efendi Kütüphanesi ve derkenar notları hakkındaki araştırmalarıyla Osmanlı kitap kültürü alanındaki çalışmalarına önemli katkı sunan Berat Açıl, hem Kuyûdât Atölyesine farklı haftalarda misafir konuşmacı olarak katıldı hem de atölye programının hazırlanması ve işleyişine danışmanlık yaparak Kuyûdât Atölyesinin başarılı bir şekilde tamamlanmasına büyük katkı sağladı. Berat Açıl’ın kodikoloji bahsi ve dünyadaki güncel kodikoloji çalışmalarıyla ilgili bilgi aktarımı ve derkenar meselesi hakkındaki tecrübelerini paylaştığı sunumları, katılımcılar için ufuk açıcı oldu.

Atölye katılımcıları da araştırmalarını paylaştı

“Nüshalar ve Soylar Projesi”nin yürütücüsü Kadir Turgut, Kuyûdât Atölyesine birkaç kez konuk olarak, sunumlarında “nüsha” ve “metin” ayrımından hareketle her nüshanın aslında ayrı birer metin olduğunu ve bu şekilde değerlendirilmesi gerekliliğini yazma eser örnekleri üzerinden ifade etti. Kadir Turgut, yaptığı çalışmalarda kullandığı bilgisayar programlarını tanıtarak, teknolojinin yazma eser çalışmalarına sağladığı faydalara dikkat çekti ve atölye katılımcılarına bu konudaki bilgilerini ve deneyimlerini artırmaları konusunda tavsiyelerde bulundu.

Her hafta konuyla ilgili çeşitli makalelerin ve kitap bölümlerinin okunup tartışıldığı Kuyûdât Atölyesi, atölye katılımcılarının bireysel sunumlarına da olanak tanıyarak, araştırmacılara teorik bilgilerini pratiğe dönüştürme fırsatı verdi. Bu minvalde atölye programı boyunca İsa Uğurlu, Elif Sezer Aydınlı, Nimet İpek, Gülsüm Gülsev Şanver, Rahime Karayiğit, Fatma Esmanur Koç, Elif Derin ve Nesibe Yazgan Uslu sunumlarını gerçekleştirdi. Bu sunumlarda okur notları, reddâdeler, zahriyeler, fihristler, kıraat ve sema kayıtları, ferâğ kayıtları, nüshalarda rastlanan bireysel notlar ve Mushaf nüshalarındaki kayıtlar ele alınarak atölye katılımcılarının istifadesine sunuldu.

Kuyûdât Atölyesinde tartışılan konulardan hareketle yazma eserlerin kataloglanmasına dair yeni fikirler oluştu ve bu fikirlerin yakın zamanda yapılacak kataloglama çalışmalarında uygulamaya geçirilmesi önerildi. Farklı temalarda bir seri hâlinde devam etmesi planlanan Yazma Eser Kültürü Atölyelerinin ilki olan Kuyûdât Atölyesi, kuyûdât kavramına sistemli bir şekilde ilk kez bakılması, atölye işleyişindeki düzen ve atölye katılımcılarına sağlanan imkânlar sebebiyle yürekten bir teşekkürü hak ediyor.

Haber: Nesibe Yazgan Uslu/İstanbul Üniversitesi Doktora Öğrencisi

Bize Sorun

Üniversitemiz hakkında merak ettiğiniz veya bilgi almak istediğiniz konuları “BİZE SORUN” aracılığı ile yazılı ortamda öğrenebilirsiniz. Yapmanız gereken sadece formu doldurup göndermek.

S.S.S

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010 yılında kuruldu. Fatih Sultan Mehmet Han Vakfı, Sinan Ağa bin Abdurrahman Vakfı, Nurbanu Valide Sultan Vakfı, Hatice Sultan Vakfı, Abdullahoğlu Hacı Abdülaziz Ağa Vakfı olmak üzere 5 kurucu vakfın gelirleri ile eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdürüyor.

Üniversiteyle ilgili tüm soruların yanıtlarına 0212 521 81 00’dan ya da fsm@fsm.edu.tr adresine e-posta gönderilerek ulaşılabilir. Ayrıca sosyal medya hesaplarından da tüm sorular yanıtlanıyor.

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nde eğitim dili Türkçedir. İslâmi İlimler Fakültesi’nde eğitim dili Arapça, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Psikoloji Bölümünde ise %30 İngilizcedir.

Eğitim ücretlerindeki artış Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi’ne (ÜFE) göre belirlenmektedir.

Öğrencilerin derslerin tamamına devam etmesi esastır. Teorik derslere %70, uygulamalı ve laboratuvar derslerine %80 devam etmek zorunludur.

Üniversitede çift anadal programı mevcuttur. Öğrenciler çift anadal programına, eğitim gördükleri anadal lisans programında en erken üçüncü yarıyılın başında, en geç ise beşinci yarıyılın başında; anadal ön lisans programında en erken ikinci yarıyılın başında, en geç ise üçüncü yarıyılın başında başvurabilir. Öğrencinin çift anadal programına başvuru yapabilmesi için anadal programında aldığı tüm dersleri başarıyla tamamlamış olması, başvurusu sırasındaki genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 3.00 olması, anadal programının ilgili sınıfında başarı sıralaması itibarı ile en üst %20 içerisinde bulunması ve başvurulan programın varsa özel koşullarını (yabancı dil yeterliliği, başarı sıralaması koşulu gibi) sağlaması gerekmektedir. Çift anadal programına kabul edilen öğrencilerden ayrıca bir ücret alınmaz. Ancak anadal programından mezun olduktan 2 yıl sonra ÇAP programındaki öğrenimini tamamlayamayan öğrencilerden ÇAP programının kalan öğretim süresinin ücreti alınır.

Üniversitede güz ve bahar yarıyıllarına ilave olarak yaz okulu açılabilir. Yaz okulu süresi kayıt ve sınav dönemleri hariç 7 haftadır. Yaz okulunda açılacak derslere kayıt yaptırmak, öğrencinin isteğine bağlı olup zorunlu değildir. Yaz okulu ücretleri, alınacak olan dersin AKTS değeri ile birim AKTS ücretinin çarpımı ile belirlenmektedir.

Üniversitemizde öğrenciler, kurum içi yatay geçiş ile bölüm değiştirebilmektedir. Kurum içi yatay geçiş iki şekilde yapılmaktadır. 1. Merkezi Yerleştirme Puanı ile: Başarı koşullarına ve program eşdeğerliliğine bakılmaksızın, öğrencinin üniversitemize kayıt yaptırdığı yıl aldığı puanlara göre yapılan değerlendirmedir. Kayıt olduğu yıl alınan merkezi yerleştirme puanları, yatay geçiş yapmak istenilen programın o yıl oluşan taban puan türüne eşit ya da yüksek olmalıdır. Taban puanı yeterli olan her programa yatay geçiş için başvuru yapmak mümkündür. 2. Ağırlıklı Genel Not Ortalaması İle: Öğrenciler, kayıtlı oldukları bölümlerin eşdeğeri olan bölümlere kurum içi yatay geçiş için başvurabilirler. Kurum içi yatay geçiş için öğrencilerin, kayıtlı olduğu programda aldıkları tüm derslerden başarılı olmaları ve bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 2.00 olması şarttır. Ön lisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz. Kurum içi yatay geçiş yapan öğrenci mevcut bursundan yararlanamaz. Ancak kurum içi yatay geçiş yapan öğrencilerin, ilgili puan türündeki taban puanı, başvuru yaptığı programın Üniversiteye Giriş Bursu dilimlerinden herhangi birine yeterli gelmesi halinde, ilgili burs diliminden faydalanır.

Öğrencilerin, akademik ve idari personelin eğitim ve araştırma ihtiyacını karşılamak amacıyla üniversitede 6 kütüphane mevcuttur. Merkez kütüphane Türk Hava Yolları Kütüphanesi adıyla Topkapı Yerleşkesi’nde yer alıyor. Tüm yerleşkelerdeki tam donanımlı kütüphanelerde farklı dillerde toplam 90 bin kitap, 245 bin elektronik kitap, yüzlerce dergi, veri tabanı, günlük gazete ve film arşivi kullanıcılara sunuluyor. Kütüphanelerde ağırlıklı olarak Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca yayınlar mevcut. Kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını mümkün olan en kısa sürede ve en üst düzeyde karşılamak, eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma-geliştirme faaliyetlerinin alt yapısını oluşturmak amacıyla kütüphanelere satın alma ve bağış yoluyla eserler kazandırılıyor. Üniversite bünyesinde koleksiyon eserler de bulunuyor. Kaynaklar açık raf sistemiyle kullanıma sunuluyor. Kaynakların ödünç verilmesi, kitap siparişi gibi hizmetler profesyonel bir kadro tarafından yönetiliyor. Kütüphaneler sınav dönemlerinde 7/24 hizmet veriyor.

Öğrenciler bilgisayar laboratuvarları ve kütüphanelerdeki bilgisayarlar aracılığıyla internetten yararlanıyor. Ayrıca tüm yerleşkelerdeki kablosuz ağ bağlantısıyla da her yerden internete erişim sağlanıyor. Öğrencilerin baskı ihtiyaçlarını karşılayacak fotokopi merkezleri de yerleşkelerde hizmet veriyor.

45 öğrenci kulübü var. Kültür, sanat, spor, bilim alanlarında faaliyet gösteren kulüplerde sempozyumlar, konferanslar düzenleniyor, sosyal sorumluluk projeleri geliştiriliyor, ilgi alanlarına yönelik kurslar açılıyor.

Üniversiteye bağlı öğrenci yurdu bulunmuyor. Üniversiteye şehir dışından gelen öğrencilere tanıtım günlerinde, üniversiteye yerleşen öğrencilere kayıt döneminde yurtlarla ilgili bilgilendirme yapılıyor ve öğrenciler kurumsal yapıya uygun yurtlara yönlendiriliyor.

Tüm yerleşkelerde yemekhane ve kantin mevcuttur. Yemekler temizlik ve hijyen kuralları gözetilerek gıda mühendisinin ve sağlık personelinin gözetiminde usta aşçılar tarafından pişiriliyor. Öğrenciler ücret karşılığında yemekhane ve kantinden yararlanabiliyor.

Üniversitemiz uluslararası denkliğe sahiptir. Tüm mezun öğrencilere aldıkları derslerin ve notlarının Avrupa Eğitim Sistemindeki karşılığını gösterir nitelikte Diploma Eki düzenlenmektedir.

Değişim programı süresi içinde öğrencinin üniversitedeki kaydı devam eder ve bu süre öğretim süresinden sayılır. Öğrencinin değişim programında aldığı derslerin intibakları, kayıtlı olduğu birimin yönetim kurulu kararı ile yapılır.

Uluslararası öğrencilerin kabulü, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır. Hangi programlara yurt dışından öğrenci kabul edileceği, bunların kontenjanları, başvuru tarihleri ve ödeyecekleri ücretler Senato kararı ve Mütevelli Heyet onayı ile belirlenir. Detaylara iro.fsm.edu.tr/ adresinden ulaşılabilir.