Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ne Farklı Disiplinlerden Bakışlar

Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nün 14 Mayıs’ta düzenlediği FSM Konuşmaları’nın üçüncüsünde Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” romanı, çeşitli bilim dallarından kıymetli hocalarımızın katıldığı “Enstitü Bize Ne Söyler?: Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ne Farklı Disiplinlerden Bakışlar” başlıklı bir panelde değerlendirildi. Roman; edebiyat, tarih, psikoloji, iktisat ve sosyoloji bilim dalları açısından ele alındı. 

Panelin moderatörlüğünü Türk Dili ve Edebiyatı bölümü hocalarımızdan ve aynı zamanda Toplum Araştırmaları ve Uygulama Merkezi Müdürü olan Dr. Zeynep K. Şerefoğlu Danış üstlendi. Programın öne çıkan başlıkları ise şöyle oldu:

“Yakın tarihin eleştirisi”

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. M. Fatih Andı: “Saatleri Ayarlama Enstitüsü Cumhuriyet dönemi Türk romanının ilk 10 eseri arasına girer. Tanpınar, romanı 1954 yılında gazetede tefrika eder. 1961 yılında kitaplaştırılan eser 2000’li yıllara kadar hak ettiği değeri görmemiştir. Bu romanın yazıldığı dönemde değer göremeyişinin sebebi bana göre dönem okurunun edebi zevkinin çok çok üzerinde oluşudur. Roman, içerdiği kodları, radikal duruşu ile henüz tek parti döneminden çıkmış ama yine de hâlâ ürkek olan, tek ideolojiye angaje olmuş ve ihtiyatlı davranan okuyucuyu çok sarsmamıştır. Aynı zamanda kitabın basıldığı yılın hemen darbenin ertesi olması da eserin, zamanına doğmamış olduğu hissini uyandırır. Roman, toplumsal hayatın bozukluklarını hicveden bir eser olarak değerlendirilir ama meseleyi sadece gençlerin ailelerini dinlemeyişi, toplumda süregelen ahlaksızlık gibi basit ahlaki bozukluklara indirgeyemeyiz. Bu bozukluğu bir sosyal yapı ve zihniyet bozukluğuna yükseltirsek hatta ondan daha da öte statükonun, bürokratik yapının eleştirisine yükseltirsek hatta onun da ötesinde siyasal yapının, bütünüyle rejimin eleştirisi bağlamına yükseltirsek giderek daha somutlaşan, yakın tarihin, romanın kahramanlarının ve reel görünümlerinin eleştirisine yönelen bir mahiyet kazanır.”

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e modernleşme ayarları

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Zekeriya Kurşun: “Buradaki roman kahramanlarının bütününün Türk modernleşmesi tarihinde bir karşılığı vardır. Bir tarafta kocaman ve görkemli bir geçmiş diğer tarafta ise bir kutuya sıkışmış ve takip etmek zorunda oldukları dünya vardır. Roman, bizim modernleşme tarihimizin edebi bir anlatımı olarak karşımıza çıkar. Modernleşme tarihinde yenileşme, yenilenme, kurumsallaşma ve düze çıkma arayışı vardır. Nitekim Enstitü’nün bütün kurgusunda bunu görebiliyoruz. Bunu yaparken ya kanun-ı kadim diyeceksiniz ya da Batı tarzı yani Batılılaşma diye izah edebileceğimiz modeli benimseyeceksiniz. Tıpkı sürekli ayara muhtaç bir saat haline dönüşeceksiniz. Buradaki ayar kelimesi, saatlerin ayarı meselesi, doğrudan doğruya modernleşme ile örtüşmüş oluyor.”

Saatleri Ayarlama Enstitüsünde psikanaliz

Prof. Dr. Mine Özmen: “Kitap her şeyi hicvettiği gibi yanlış anlaşılan psikanalizi ve yanlış uygulama yapan bir psikanalisti hicvediyor. Romanda psikanalize yer vermesi Tanpınar’ın ne kadar entelektüel olduğunu, zamanının bütün akımlarından haberdar olduğunu gösteriyor. Psikanaliz o dönemlerde Türkiye’ye daha yeni gelmiş ama Tanpınar bunu biliyor ve bu bağlamda bir karakter üretiyor. Psikanaliz özünde dinlemenin çok etkin olduğu bir etkileşimdir, hastanın yaşadıkları, anlattıkları bize yön verir ama romanda böyle bir etkileşim görmüyoruz. Dr. Ramiz, Hayri İrdal’ı katiyen duymuyor. Burada her şey birbirine karışıyor, kimin baba kompleksi var belli değil, muazzam bir sınırsızlık var. Seanslarda temel olan çerçeve yok bir kere. Psikanalize ait her şey aslında gerçek dışı. Bu yönüyle bakıldığında günümüzde de psikiyatri ve psikoloji alanında merdiven altı çalışma yapan birçok kişinin hicviyesi olarak da düşünebiliriz.”

Bir Kurumsal Girişimcilik Örneği Olarak Saatleri Ayarlama Enstitüsü

İstanbul Şehir Üniversitesi Girişimcilik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Erkan Erdemir: “En temelden bakacak olursak uyanık bir girişimcinin pazarda bulduğu boşlukla oluşturduğu bir kurum aslında Enstitü. Roman bir girişimcilik örneği oluşturması açısından oldukça zengin. Bir işletmenin kuruluş aşamaları en küçük ayrıntılarına kadar romanda yer alıyor. Türkiye’de İşletme bölümü 1954 yılında kuruluyor yani romanla yaşıt, ama Tanpınar’ın işletme hakkındaki ayrıntılı bilgileri haiz olması gerçekten çok şaşırtıcı. Bu kadar derin işletmecilik bilgisinin kendi hayat hikâyesinde görmediğimiz hangi kaynaklardan ortaya çıktığını incelememiz gerek diye düşünüyorum.”

Saatleri Ayarlama Enstitüsü: Zaman Mekân ve İnsan

İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Köksal Alver: “Tanpınar kendi yarattığı karakterlerle fazlaca konuşulmuş bir isimdir. Tanpınar’da gözlemlediğim arada kalmak, eşikte kalmak, gelip gelip kapıdan içeri girememek gibi bir durum var. Onda ürkek ve sinmiş bir hâl var. Öykülerinde ve romanlarında da bu durumlara rastlıyoruz. Enstitü’de de hâl böyle. Bu onun bir çeşit stratejisi olabilir. Tanpınar’ın karakterlerinin ve romancılığının başarısı, toplumun güncel hayatını çok iyi gözlemlemiş olması ve bunu edebi bir kriter ve tatta da vermiş olmasıdır. Bu nedenle eserlerinde güçlü bir sosyoloji güçlü bir psikoloji görürüz. Tanzimat’tan bu yana ülkenin geçirdiği katmanlı dönüşümü en güzel donelerle ifade eden romancılardan birisidir Tanpınar. Romanın ismine baktığımızda anlattığı kurumdan mütevellit çok basit bir isim gibi gelebilir ama aslında öyle değil, çünkü 3 kavram ve kelimeden müteşekkil: saat, enstitü ve ayar! Kim neyi ayarlayacak? Ayarlanacak olan şey nedir? Bir şey bozuksa düzenlenir, ayarlanır. Saat kavramı başlı başına bir düzeni, dakik olmayı hatta modern çalışma ekonomisi kavramlarına işaret eder.”

Programın tamamını Youtube hesabımızdan dinleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=m0aXAnfMC1A

Bize Sorun

Üniversitemiz hakkında merak ettiğiniz veya bilgi almak istediğiniz konuları “BİZE SORUN” aracılığı ile yazılı ortamda öğrenebilirsiniz. Yapmanız gereken sadece formu doldurup göndermek.

S.S.S

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010 yılında kuruldu. Fatih Sultan Mehmet Han Vakfı, Sinan Ağa bin Abdurrahman Vakfı, Nurbanu Valide Sultan Vakfı, Hatice Sultan Vakfı, Abdullahoğlu Hacı Abdülaziz Ağa Vakfı olmak üzere 5 kurucu vakfın gelirleri ile eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdürüyor.

Üniversiteyle ilgili tüm soruların yanıtlarına 0212 521 81 00’dan ya da fsm@fsm.edu.tr adresine e-posta gönderilerek ulaşılabilir. Ayrıca sosyal medya hesaplarından da tüm sorular yanıtlanıyor.

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nde eğitim dili Türkçedir. İslâmi İlimler Fakültesi’nde eğitim dili Arapça, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Psikoloji Bölümünde ise %30 İngilizcedir.

Eğitim ücretlerindeki artış Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi’ne (ÜFE) göre belirlenmektedir.

Öğrencilerin derslerin tamamına devam etmesi esastır. Teorik derslere %70, uygulamalı ve laboratuvar derslerine %80 devam etmek zorunludur.

Üniversitede çift anadal programı mevcuttur. Öğrenciler çift anadal programına, eğitim gördükleri anadal lisans programında en erken üçüncü yarıyılın başında, en geç ise beşinci yarıyılın başında; anadal ön lisans programında en erken ikinci yarıyılın başında, en geç ise üçüncü yarıyılın başında başvurabilir. Öğrencinin çift anadal programına başvuru yapabilmesi için anadal programında aldığı tüm dersleri başarıyla tamamlamış olması, başvurusu sırasındaki genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 3.00 olması, anadal programının ilgili sınıfında başarı sıralaması itibarı ile en üst %20 içerisinde bulunması ve başvurulan programın varsa özel koşullarını (yabancı dil yeterliliği, başarı sıralaması koşulu gibi) sağlaması gerekmektedir. Çift anadal programına kabul edilen öğrencilerden ayrıca bir ücret alınmaz. Ancak anadal programından mezun olduktan 2 yıl sonra ÇAP programındaki öğrenimini tamamlayamayan öğrencilerden ÇAP programının kalan öğretim süresinin ücreti alınır.

Üniversitede güz ve bahar yarıyıllarına ilave olarak yaz okulu açılabilir. Yaz okulu süresi kayıt ve sınav dönemleri hariç 7 haftadır. Yaz okulunda açılacak derslere kayıt yaptırmak, öğrencinin isteğine bağlı olup zorunlu değildir. Yaz okulu ücretleri, alınacak olan dersin AKTS değeri ile birim AKTS ücretinin çarpımı ile belirlenmektedir.

Üniversitemizde öğrenciler, kurum içi yatay geçiş ile bölüm değiştirebilmektedir. Kurum içi yatay geçiş iki şekilde yapılmaktadır. 1. Merkezi Yerleştirme Puanı ile: Başarı koşullarına ve program eşdeğerliliğine bakılmaksızın, öğrencinin üniversitemize kayıt yaptırdığı yıl aldığı puanlara göre yapılan değerlendirmedir. Kayıt olduğu yıl alınan merkezi yerleştirme puanları, yatay geçiş yapmak istenilen programın o yıl oluşan taban puan türüne eşit ya da yüksek olmalıdır. Taban puanı yeterli olan her programa yatay geçiş için başvuru yapmak mümkündür. 2. Ağırlıklı Genel Not Ortalaması İle: Öğrenciler, kayıtlı oldukları bölümlerin eşdeğeri olan bölümlere kurum içi yatay geçiş için başvurabilirler. Kurum içi yatay geçiş için öğrencilerin, kayıtlı olduğu programda aldıkları tüm derslerden başarılı olmaları ve bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının 4.00 üzerinden en az 2.00 olması şarttır. Ön lisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz. Kurum içi yatay geçiş yapan öğrenci mevcut bursundan yararlanamaz. Ancak kurum içi yatay geçiş yapan öğrencilerin, ilgili puan türündeki taban puanı, başvuru yaptığı programın Üniversiteye Giriş Bursu dilimlerinden herhangi birine yeterli gelmesi halinde, ilgili burs diliminden faydalanır.

Öğrencilerin, akademik ve idari personelin eğitim ve araştırma ihtiyacını karşılamak amacıyla üniversitede 6 kütüphane mevcuttur. Merkez kütüphane Türk Hava Yolları Kütüphanesi adıyla Topkapı Yerleşkesi’nde yer alıyor. Tüm yerleşkelerdeki tam donanımlı kütüphanelerde farklı dillerde toplam 90 bin kitap, 245 bin elektronik kitap, yüzlerce dergi, veri tabanı, günlük gazete ve film arşivi kullanıcılara sunuluyor. Kütüphanelerde ağırlıklı olarak Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca yayınlar mevcut. Kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını mümkün olan en kısa sürede ve en üst düzeyde karşılamak, eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma-geliştirme faaliyetlerinin alt yapısını oluşturmak amacıyla kütüphanelere satın alma ve bağış yoluyla eserler kazandırılıyor. Üniversite bünyesinde koleksiyon eserler de bulunuyor. Kaynaklar açık raf sistemiyle kullanıma sunuluyor. Kaynakların ödünç verilmesi, kitap siparişi gibi hizmetler profesyonel bir kadro tarafından yönetiliyor. Kütüphaneler sınav dönemlerinde 7/24 hizmet veriyor.

Öğrenciler bilgisayar laboratuvarları ve kütüphanelerdeki bilgisayarlar aracılığıyla internetten yararlanıyor. Ayrıca tüm yerleşkelerdeki kablosuz ağ bağlantısıyla da her yerden internete erişim sağlanıyor. Öğrencilerin baskı ihtiyaçlarını karşılayacak fotokopi merkezleri de yerleşkelerde hizmet veriyor.

45 öğrenci kulübü var. Kültür, sanat, spor, bilim alanlarında faaliyet gösteren kulüplerde sempozyumlar, konferanslar düzenleniyor, sosyal sorumluluk projeleri geliştiriliyor, ilgi alanlarına yönelik kurslar açılıyor.

Üniversiteye bağlı öğrenci yurdu bulunmuyor. Üniversiteye şehir dışından gelen öğrencilere tanıtım günlerinde, üniversiteye yerleşen öğrencilere kayıt döneminde yurtlarla ilgili bilgilendirme yapılıyor ve öğrenciler kurumsal yapıya uygun yurtlara yönlendiriliyor.

Tüm yerleşkelerde yemekhane ve kantin mevcuttur. Yemekler temizlik ve hijyen kuralları gözetilerek gıda mühendisinin ve sağlık personelinin gözetiminde usta aşçılar tarafından pişiriliyor. Öğrenciler ücret karşılığında yemekhane ve kantinden yararlanabiliyor.

Üniversitemiz uluslararası denkliğe sahiptir. Tüm mezun öğrencilere aldıkları derslerin ve notlarının Avrupa Eğitim Sistemindeki karşılığını gösterir nitelikte Diploma Eki düzenlenmektedir.

Değişim programı süresi içinde öğrencinin üniversitedeki kaydı devam eder ve bu süre öğretim süresinden sayılır. Öğrencinin değişim programında aldığı derslerin intibakları, kayıtlı olduğu birimin yönetim kurulu kararı ile yapılır.

Uluslararası öğrencilerin kabulü, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır. Hangi programlara yurt dışından öğrenci kabul edileceği, bunların kontenjanları, başvuru tarihleri ve ödeyecekleri ücretler Senato kararı ve Mütevelli Heyet onayı ile belirlenir. Detaylara iro.fsm.edu.tr/ adresinden ulaşılabilir.